Ο όμιλος εταιρειών δημιουργεί μια ενοποιημένη οντότητα, λόγω του ελέγχου των θυγατρικών από τη μητρική. Δικαίωμα ελέγχου έχει η μητρική εταιρεία όταν διαθέτει την πλειοψηφία των μετοχών της θυγατρικής. Ειδικότερα, ασκεί έλεγχο όταν έχει στην κατοχή της πάνω από το 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Ωστόσο, είναι πιθανό να τεκμαίρεται έλεγχος ακόμη κι αν η μητρική κατέχει το 50% ή και λιγότερο των δικαιωμάτων ψήφου αν συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: αν καθορίζει την οικονομική και επιχειρηματική πολιτική της θυγατρικής, αν έχει εξουσία διορισμού αλλά και παύσης της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ή ισοδύναμου άλλου διοικητικού οργάνου της θυγατρικής, αν συγκεντρώνει την πλειοψηφία στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου ή ισοδύναμου άλλου οργάνου (Κανονισμός ΕΚ αριθμ. 494/2009 της Επιτροπής).
Ο όμιλος εταιρειών είναι μια μορφή ιδιαίτερη, καθώς αποτελεί τόσο ενοποιημένη μορφή, όσο και αυτόνομη στο εσωτερικό της. Ως οικονομική οντότητα-όμιλος ενοποιεί τις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής και των θυγατρικών της. Προσθέτει λοιπόν όλα τα περιουσιακά στοιχεία των επιμέρους νομικών προσωπικοτήτων που απαρτίζουν το σύνολο, τα ίδια κεφάλαια αυτών (ήτοι το μετοχικό κεφάλαιο που αποτελεί την εισφορά των ιδρυτών της επιχείρησης κατά την ίδρυσή της αλλά και κατά την διάρκεια της οικονομικής δραστηριότητάς της, τα αποθεματικά, δηλαδή τα κέρδη που δεν είναι διανεμητέα στους μετόχους, τα κεφάλαια που αποτελούν δωρεές τρίτων που δεν τους δίνουν εξουσία μετόχου και τις υποχρεώσεις της κάθε επιχείρησης), τα έσοδα (κέρδη) και τα έξοδα της κάθε επιχείρησης.
Παρότι το σύνολο των θυγατρικών δημιουργεί μια οντότητα που απαρτίζεται από αυτές, κάθε θυγατρική δεν παύει να αποτελεί μια ξεχωριστή νομική προσωπικότητα. Εφόσον κάθε θυγατρική έχει δική της νομική προσωπικότητα έχει και αυτονομία. Έτσι, οι ζημίες μιας θυγατρικής δε θα επεκταθούν στη μητρική και στις υπόλοιπες θυγατρικές. Τα οικονομικά προβλήματα δύνανται να περιοριστούν στη συγκεκριμένη θυγατρική, η οποία εάν δεν μπορεί να επιβιώσει θα προβεί σε εκκαθάριση. Αυτό είναι το ένα θετικό του ομίλου, για αυτό και αυτή η μορφή εταιρείας επιλέγεται από πολλούς. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι οικονομικές ζημίες δεν έχουν αντίκτυπο στην δραστηριότητα του υπόλοιπου ομίλου, δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι για την μητρική εταιρεία.
Σε φορολογικό επίπεδο, η αυτονομία των θυγατρικών ενυπάρχει στο γεγονός ότι κάθε μία συντάσσει τη δική της φορολογική δήλωση, ανάλογα με τα δικά της έσοδα και έξοδα. Η μητρική με τη σειρά της συντάσσει και εκείνη τη δική της φορολογική δήλωση ανάλογα με τα κέρδη που έχει αποκτήσει, τα έξοδά της και τα μερίσματα που έχει λάβει από κάθε θυγατρική της.
Τέλος, παρά το γεγονός ότι η μητρική εταιρεία ασκεί έλεγχο, η κάθε θυγατρική έχει ξεχωριστά διοικητικά όργανα τα οποία λαμβάνουν αποφάσεις για κάθε μία από αυτές. Εδώ όμως θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αυτονομία αυτή δεν είναι απόλυτη αλλά προδήλως περιορισμένη, τη στιγμή που η μητρική μέσω της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει όχι μόνο συμμετέχει στη διαδικασία εκλογής του διοικητικού συμβουλίου των θυγατρικών, αλλά πρακτικά καθορίζει ποιο θα είναι αυτό, αφού τη μεγαλύτερη βαρύτητα την έχουν οι ψήφοι της.
ΒΛΑΒΙΑΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ-ΧΡΙΣΤΙΝΑ
ΝΟΜΙΚΟΣ-ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ
Συντακτική Ομάδα Oenet
