Όπως προκύπτει από τις διατάξεις του Ν.4046/2012 και της Π.Υ.Σ 6/2012,μετά το πέρας του τριμήνου της παράτασης της κανονιστικής ισχύος της Σ.Σ.Ε-Δ.Α μετά την λήξη της ή της καταγγελίας της, εφόσον δεν υπογραφεί νέα Σ.Σ.Ε, στο πεδίο εφαρμογής της οποίας να εμπίπτουν και τα δύο μέρη (εργοδότης και εργαζόμενοι) όλοι οι μη μισθολογικοί όροι εργασίας, δηλαδή όλοι οι υπόλοιποι όροι εκτός της αμοιβής , μετενεργούν στο σύνολό τους ως ενοχικοί όροι των ατομικών συμβάσεων των εργαζομένων που υπάγονταν στο πεδίο εφαρμογής της λήξασας ή της καταγγελθείσας Σ.Σ.Ε, για όσο χρόνο αυτή είχε κανονιστική ισχύ.
Αυτοί οι όροι μπορούν να τροποποιηθούν μόνο με συμφωνία του εργαζόμενου και όχι μονομερώς από τον εργοδότη.
Ως μετενέργεια νοείται η απορρόφηση στις ατομικές συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων, με ενδοτική ισχύ, των όρων της Σ.Σ.Ε-Δ.Α στο πεδίο εφαρμογής της οποίας (οι εργαζόμενοι) υπάγονταν και η οποία έχει λήξει ή καταγγελθεί και δεν έχει αντικατασταθεί από νεώτερη.
Προηγουμένως αυτή τη δυνατότητα για τους κανονιστικούς όρους προσέφεραν οι διατάξεις των παρ.4 και 5 του άρθρου 9 του Ν.1876/1990, που καταργήθηκαν.
Στο κείμενο της εισηγητικής έκθεσης του Ν.1876/1990 αναφέρεται ότι με την παρ.4 (του άρθρου 9) παρατείνεται η ισχύς των κανονιστικών όρων της Σ.Σ.Ε που έληξε ή καταγγέλθηκε για ένα εξάμηνο και κατά την παρ.5 μετά την πάροδο του εξαμήνου , οι όροι εξακολουθούν να ισχύουν ως όροι ατομικής σύμβασης εργασίας.
Η μετενέργεια στο σύνολο των εργασιακών όρων εργασίας που περιέχονταν σε ΣΣΕ, όπως και η ρήτρα διατήρησης στις ΣΣΕ προηγούμενων μη μισθολογικών συλλογικών ρυθμίσεων, αποτελούν συνήθεις θεσμούς του εργατικού δικαίου και εφαρμόζονται παγκοσμίως.
Οι θεσμοί αυτοί είναι σύμφωνοι με τις εγγυήσεις που τίθενται από τη δεσμευτική για την Ελλάδα Διεθνή Σύμβαση Εργασίας αρ.98 (κύρωση με Ν.4205/1961).
Στις εγγυήσεις της 98 ΔΣΕ εντάσσεται η αποφυγή νομικού κενού και η διασφάλιση συνέχειας στη ρύθμιση των όρων και συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε ατομικό επίπεδο.
Σύμφωνα με την 98 ΔΣΕ, θα πρέπει να λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα για να ενισχύονται και να προωθούνται οι διαδικασίες για διαπραγματεύσεις μεταξύ οργανώσεων εργαζομένων και εργοδοτών για τη ρύθμιση των όρων εργασίας , μέσω ΣΣΕ (άρθρο 4).
Σκοπός της διάταξης είναι η προστασία των εργαζομένων από την αναγκαστική και αυτόματη διακινδύνευση της συλλογικής τους εκπροσώπησης , που θα οδηγούσε σε κατάργηση της ελεύθερης και ανεξάρτητης βούλησής τους, καθώς όταν ρυθμίζονται οι όροι εργασίας μέσω ατομικών συμβάσεων ,το αδύνατο μέρος της εργασιακής σχέσης που είναι ο εργαζόμενος, υστερεί στην διαπραγμάτευση και δεν μπορεί να πετύχει εύκολα ευνοϊκούς για αυτόν όρους εργασίας.
Στις κατευθυντήριες δεσμεύσεις π ου περιέχονται στα συνημμένα στο Ν.4046/2012 Μνημόνιο Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Πολιτικών και στο Μνημόνιο Συνεννόησης στις Συγκεκριμένες Προϋποθέσεις Οικονομικής Πολιτικής , περιέχεται η δέσμευση λήψης άμεσων μέτρων για τη μείωση των ονομαστικών μισθών στους οποίους ρητά αναφέρεται , ενώ η δέσμευση δεν αφορά ούτε μπορεί να θίξει τους λοιπούς θεσμικούς (μη μισθολογικούς όρους εργασίας).
Σχετικά με τους κανονιστικούς όρους (θεσμικούς – μη μισθολογικούς)μιας Σ.Σ.Ε- Δ.Α που δεν ισχύει πλέον (έληξε ή καταγγέλθηκε) και έχει περάσει και το χρονικό διάστημα του τριμήνου κατά το οποίο έχουν αναγκαστική εφαρμογή οι όροι αυτοί, και εφόσον δεν υπάρχει διαδοχή Σ.Σ.Ε, πρέπει να τονίσουμε τα παρακάτω:
1. Οι όροι αυτοί της Σ.Σ.Ε –Δ.Α δεν συνιστούν πλέον αναγκαστικό δίκαιο αλλά ενδοτικό δίκαιο (συμβατικοί όροι) δυνάμενοι συνεπώς να τροποποιηθούν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Εφόσον οι όροι αυτοί έχουν χαρακτήρα ενδοτικών κανόνων δικαίου , μπορεί και να καταργηθούν με ατομική συμφωνία.
2. Δεν μπορεί ο εργοδότης τροποποιήσει μονομερώς σε βάρος του εργαζόμενου τους όρους αυτούς, διότι τούτο συνιστά βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας του εργαζόμενου και δεν επιτρέπεται.
Η μη τήρηση των όρων δεν συνιστά παράβαση μη εφαρμογής όρων Σ.Σ.Ε – Δ.Α κατά το άρθρο 21 του Ν.1876/1990.
3. Σε περίπτωση που μετά τη λήξη ή καταγγελία της Σ.Σ.Ε-Δ.Α και το πέρας του τριμήνου, δεν τηρούνται οι κανονιστικοί όροι αυτής, επί μακρό χρονικό διάστημα χωρίς να εναντιώνεται κανένα από τα δύο μέρη (εργοδότης–εργαζόμενος) θεωρείται ότι οι όροι αυτοί τροποποιήθηκαν ή καταργήθηκαν δυνάμει σιωπηρής συμφωνίας (έστω και αν δεν καταρτίστηκε εγγράφως) περί μη τήρησης ή τροποποίησης των συγκεκριμένων όρων εργασίας στα πλαίσια του άρθρου 361 Α.Κ.
4. Οι εν λόγω όροι δεν καταλαμβάνουν τους όρους της ατομικής σύμβασης εργασίας των νεοπροσλαμβανομένων (δεν υφίσταται η ενσωμάτωση των όρων στις ατομικές τους συμβάσεις).
5. Η από 26.3.2014 Ε.Γ.Σ.Σ.Ε (η οποία βρίσκεται ήδη σε ισχύ) καθορίζει τους ελάχιστους θεσμικούς (μη μισθολογικούς όρους) και οι οποίοι εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα αν οι εργοδότες τους συμβάλλονται στην σύναψή της, καθώς με την Ε.Γ.Σ.Σ.Ε 2014 διατηρούνται σε ισχύ οι θεσμικοί όροι όλων των Ε.Γ.Σ.Σ.Ε –Δ.Α που έχουν θεσπιστεί. Θεσμικοί όροι Σ.Σ.Ε – Δ.Α (επιχειρησιακών, κλαδικών, ομοιοεπαγγελματικών) ή όροι ατομικών συμβάσεων εργασίας δεν μπορεί να είναι δυσμενέστεροι αυτών της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε (Ν.4093/2012,άρθρο Πρώτο, Παρ.ΙΑ,Υποπαρ.ΙΑ11 - Ν.4024/2011,άρθρο 37,παρ.5 – Ν.1876/1990).
Έτσι σύμφωνα με τα παραπάνω ισχύουν υποχρεωτικά για όλους τους εργαζόμενους οι παρακάτω θεσμικοί όροι των Ε.Γ.Σ.Σ.Ε ως κατώτατα όρια προστασίας
Άδεια γάμου- γεννήσεως τέκνων- προσαύξηση κανονικής άδειας- άδεια μητρότητας- άδεια φροντίδας παιδιού- μειωμένο ωράριο για την φροντίδα του τέκνου - άδεια για ασθένεια εξαρτωμένων μελών- άδεια για συμμετοχή σε εξετάσεις - γονικές άδειες - άδεια για την παρακολούθηση της σχολικής επίδοσης - άδειες σε μονογονεϊκές οικογένειες - άδεια για μεταγγίσεις αίματος - άδεια λόγω θανάτου συγγενούς- άδεια λόγω AIDS-αυξημένη αποζημίωση εργατοτεχνιτών - προστασία της απασχόλησης των εξαρτημένων ατόμων - διατάξεις προστασίας για τη νυχτερινή εργασία εγκύων γυναικών- αυτοτελές δικαίωμα στον εργαζόμενο πατέρα χρήσης της άδειας φροντίδας παιδιού(μειωμένο ωράριο) ακόμη και σε περίπτωση που η μητέρα είναι αυτοαπασχολούμενη.
Όσο αφορά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας εργασίας, εξακολουθεί να ισχύει το άρθρο 6 της από 14-2- 1984 ΕΓΣΣΕ, και ορίζεται σε 40 ώρες (βλ.και Ν.3385/2005 άρθρο 1 και Ν.3863/2010 άρθρο 74).
Σημειώνουμε ότι ουδέποτε έχει καθιερωθεί πενθήμερο με διατάξεις ΕΓΣΣΕ.
Τέλος για όλους τους εργαζόμενους ισχύει το άρθρο 6 της από 26-2-1975 ΕΓΣΣΕ. Αυτό σημαίνει ότι τα κατώτατα όρια μισθών και ημερομισθίων καθορίζονται και αντιστοιχούν και στις 6 (έξι) ημέρες της εβδομάδας.
Έτσι για όλους τους εργαζόμενους ακόμη και όταν εφαρμόζονται τα νομοθετικά κατώτατα όρια ,καταβάλλεται αμοιβή εργασίας και κατά την έκτη ημέρα της εβδομάδας. Επομένως το κατώτατο οριζόμενο ημερομίσθιο δεν αντιστοιχεί σε 8 ώρες εργασία , αλλά σε εργασία ημερήσιας διάρκειας 6 ωρών και 40 λεπτών.
Τέλος θεσμικούς όρους( ΕΓΣΣΕ 2010), αποτελούν η συνέχιση καταβολής των δώρων εορτών και του επιδόματος αδείας όπως προβλέπονται από τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ
